Pırlantaların kesimi sadece onların şekilleri üzerinde değil aynı zamanda onlara bakıldığında gözde meydana gelecek geri yansıma üzerinde de etkilidir. İyi kesilmiş bir pırlanta son derece parlak ve çekici görünürken daha düşük kalitede kesilmiş taşlar hangi berraklık derecesine sahip olurlarsa olsunlar koyu renkte ve cansız görüneceklerdir.

İyi kesime sahip pırlantalar sadece parlak görünmekle kalmayıp aynı zamanda, aynı karat ağırlığına sahip diğer pırlantalardan daha büyük de görünürler. İdeal bir taş, daha derin kesimli taşlara göre daha parlak ve daha büyük görünecektir.

Pırlanta Anatomisi

Her pırlantanın kendisine ait ve benzersiz bir takım özellikleri ve orantıları vardır.

Pırlanta Anatomisi
Her pırlantanın kendisine ait ve benzersiz bir takım özellikleri ve orantıları vardır.

Çap: Tıraşlanmış bir taşın bir kenarı ile diğer kenarı arasında ölçülen genişlik uzunluğudur.
Tıraşlı üst yüzey: Pırlantanın en üstünde bulunan tıraşlı geniş yüzeydir.
Taç: Pırlantanın tıraşlı üst yüzeyinden kemerine doğru uzanan üst kısmıdır.
Kemer: Pırlantanın tacı ile bombesinin birleştiği kenardır.
Bombe: Pırlantanın kemerinden kuletine doğru uzanan alt kısmıdır.
Derinlik: Pırlantanın tıraşlı üst yüzeyinden kulete kadar ölçülen toplam yüksekliktir.
Kulet:Tıraşlı bir pırlantanın en alt kısmındaki küçük yüzey ya da noktadır.

Parlaklık, Saçılım ve Parıldama

İyi bir orantıya sahip pırlantalar üç farklı özellik gösterirler: parlaklık, saçılım ve parıldama

Bir pırlantanın yüzeyine çarpan ışık demetleri, ya pırlantanın tıraşlı üst yüzeyinden geri yansırlar ya da pırlantanın içine girerler. Yansıyan bu ışıma, pırlantanın parlaklığı olarak kabul edilir. Parlaklık, taşın içine bakıldığında görülen beyaz ışığın parlamasıdır. Işık pırlanta içinde hareket ederek kırılıma uğrayarak spektral renklerine ayrışır. Bu olaya saçılım adı verilir. Parlama, beyaz ışığın kendisini oluşturan renklere ayrılması sonucu oluşur. Pırlanta ileri geri hareket ettirildiğinde oluşan renk parlamasına parıldama adı verilir.

Kesim,

Kesim her ne kadar pırlanta fiyatlandırılmasında en az etkisi olduğu düşünülse de, aslında parlamasını ve güzelliğini etkileyen en önemli özelliktir. Kesim kelimesi, konu pırlanta olduğunda bir çok anlamı içerir. Kesim sadece sekli değildir. Aynı zamanda simetri, cila, açıların hesabı ve oranları gibi bir çok fiziksel özellikleri içermektedir. Rengi ve berraklığı çok iyi olan bir taşın kesimi kötü olursa, parıldaması donuklaşabilir.
Kesim pırlantanın parlaklılığını ve ışıldamasını belirler. İdeal kesim ışığın pırlantaya ışığın belirli açılardan girerek maximum parlamayı sağlayacak şekilde geri yansımasını sağlar. Kesimde açıların kusursuz olması gerekir.

Oranlar

Her pırlanta kesicisi, yeteneklerine bağlı olarak farklı farklı keserler. Her ham pırlantanın içinde kendine özgü klivajlar bulunmaktadır. Pırlanta kesicileri ellerinden geldiği kadar ham elmas dan en büyük karatlı pırlanta kesmeye çalışırlar.. Pırlantayı en iyi şekilde kesmek mümkün olduğunca az karat kaybederek kesmektir. Bu yüzden güzellik ve karat arasında her zaman fedakarlık vardır.
Tipik pırlanta kesimi 33 ‘u taçda ve 25’i alt bölümde olmak üzere 58 faset içerir. Orantılı kesilmiş bir pırlantada bu fasetler simetriktir. Eğer simetrik değilse ışığı yansıtması da o ölçüde düşer.
Ham elmasdan iyi kesim bir pırlanta kesmek istediğinizde vasat kesimlerde kaybedeceğinizden daha çok karat kaybederseniz.

  1. Naturel Ham Elmas
  2. Doğal elmastan alınan 2 adet ideal kesimli pırlanta. Bu örnekde 1 tanesi 1 carat civari diğeri 0.50 karat civarıdır.
  3. Aynı doğal elmastan alınan 2 adet maximum karatlı pırlanta ancak ideal kesim değiller. Bu örnekde  2 adet 1 karat civari pırlantadır

Uyarı: ideal kesimli olmayan pırlantayı göz hemen ayırt eder. Maalesef piyasadaki çoğu pırlantalar ideal kesimli değildir.

İdeal bir kesim deki anahtar noktalar derinlik yüzdesi ve tabladaki açılardır.

Derinlik yüzdesi pırlantanın tabladan külaha olan derinliğinin pırlantanın çapına oranıdır. Derinlik derecesi artıkça taşdaki derinlik hissi artar. Derinlik derecesi düşük taş daha sığdır. Mesela derinliği 4,09 mm ve genişliği 6,75 mm olan pırlantanın derinlik oranı 60.0 % dır. Yuvarlak kesim bir pırlanta için hedeflenen derinlik oranı 59-62,5 % dır.Tabla oranı ise tabla genişliğinin, pırlantanın genişliğine oranıdır. Oran ne kadar büyük ise tabla o kadar büyük görünür. Mesela, tabla genişliği 3,91 mm ve pırlanta genişliği 6.,75 mm olan bir pırlantanın tabla oranı 57 % dir. Yuvarlak kesim bir prılanta için hedeflenen oran 53-59% dur.
Yuvarlak kesim dışındakiler: yuvarlak kesim pırlantalar genelde ideal daire değildir. Eğer boy ile genişliği arasındaki fark 0,10 mm’den  daha fazla ise, bu pırlanta iyi kesim değildir ve  uzak durulmalıdır. 2 karatık büyük taşlarda  bu fark 0,12 mm’e kadar çıkabilir.

Tavsiye: bizim çalıştığımız pırlantaların derinlik oranları 59-62,5% ve tabla oranları 53-59% dur. Her zaman en iyi simetri, kesim ve cilanmış olanalrı seçmeye çalışırız.

Ideal Cut Ideal Kesim

Her ne kadar GIA ve AGS gibi pırlanta değerlendirmede yetkili olan kuruluşlar yıllardır hangi yuvarlak kesimin en ideal olduğunu araştırsa da henüz daha kesin bir sonuç çıkaramamışlardır.

Bir pırlanta alıcısının bunu anlaması çok zordur. Nasıl oluyor da renk ve berraklıkda bu kadar kesin standart var, yuvarlak kesimde hangi oranların daha ideal olacağı konusunda çok kesin bir bilgi yok.
İdeal kesimi etkileyen bir çok değişken vardır.
1) Değerlendirme labratuarların en büyük problemi kendi aralarındaki rekabetin büyüklüğünden dolayı hepsi kendi diğerlerini diğer labratuarlardan çok farklı kılmaya çalışıyorlar. Büyük değerlendirme labratuarları ( GIA, AGS, EGL, IGI ve PGS) hemen hepsi renk, berraklık ve karat değerlendirme de aynı standartlara sahiptirler. Bir tek konu kesim olduğunda aralarında fark oluşur.

Çok az pırlanta alıcısı veya pırlanta işindeki esnaf kesim değerlendirmesi ister. Yine de pırlanta sanayisi en çok kesim değerlenirilmesi konusunda kargaşaya düşerler. Kesim ustaları ham elmasdan en büyük karatlı taşı keserek para kazanırlar. Çoğu zaman normalden 4 ile 10 kata daha fazla zaman harcayarak olabilecek en büyük taştan daha küçük ama ideal kesimde bir taş çıkarırsınız.
2) Perakende kuyumcusu satabileceğini düşündüğü en ucuz pırlantayı getirir. Bu da çoğu zaman averaj ve iyi kesimi olmayan taşlardır. Kuyumcular genelde , özel ışık düzenleri, müşterilerinin kesim ve genel olarak pırlanta konusunda ki eksik bilgilerine güvenerek averaj pırlantaları satmaya çalışırlar. Ama artık çoğu pırlanta alıcısı, online olarak bilgilenip, kuyumcular ellerinde bilgi çıktısı ile gidip alışveriş yapmak istemektedirler.
3) Pırlantanın nasıl kesildiğinin en önemli karakteristik özelliklerinden biri pırlantanın ışığı nasıl yansıttığıdır. Çok yakın zamana kadar pırlantanın insan gözüne yansıttığı ışığı ölçemiyorduk ancak şu an ki teknoloji ile bu artık ölçülebilir hale geldi. Işığın nasıl yansıdığı, ışığın geliş açısına, hareket halinde olmasına, veya izleyen kişinin bulunduğu yere göre değişir.
4) İdeal kesimdeki en önemli sorunlardan biri de herkesin güzellik anlayışının farklı olmasıdır. Eskilerin söylediği gibi “ Güzellik bakanın gözlerindedir”. Her ne kadar güzellik konusunda genel bir standart olsada detaylar da herkesin zevkleri farklıdır.